Ảnh hưởng của phytoestrogen lên chu kỳ kinh nguyệt ở phụ nữ tiền mãn kinh


Bổ sung phytoestrogen được đánh giá là một trong những giải pháp giúp hỗ trợ cải thiện đáng kể tình trạng rối loạn kinh nguyệt thường gặp ở phụ nữ tiền mãn kinh.


Tiền mãn kinh là giai đoạn bắt đầu cho thời kỳ mãn kinh điển hình ở mọi phụ nữ. Thông thường, giai đoạn này có thể kéo dài từ 2 - 10 năm với sự thay đổi đáng kể của lượng hormone trong cơ thể, kéo theo sự xuất hiện của nhiều hiện tượng bất thường khác liên quan đến hormone, đặc biệt là việc chu kỳ kinh nguyệt bắt đầu trở nên thất thường.

Những thay đổi trong chu kỳ kinh nguyệt tại những thời điểm tiền mãn kinh, mãn kinh ở phụ nữ

Hầu hết phụ nữ bắt đầu kỳ mãn kinh ở tuổi từ 39 đến 51. Trong đó, một số phụ nữ bắt đầu nhận thấy các triệu chứng kinh nguyệt ở tuổi 30 khi hormone bắt đầu biến động và giảm sút. Những phụ nữ khác đặc biệt hơn, có thể không nhận thấy sự thay đổi quá khác biệt ở giai đoạn tiền mãn kinh cho đến khi bước vào độ tuổi U40. Những rối loạn kinh nguyệt không chỉ dừng lại ở việc các chu kỳ dài ngắn bất thường mà đôi khi còn kéo theo hiện tượng xuất huyết nặng, gây ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống hằng ngày, tạo ra nhiều phiền toái trong sinh hoạt và đôi khi còn tiềm ẩn các nguy cơ liên quan đến khả năng sinh sản ở phụ nữ giai đoạn này.

Điều gì ảnh hưởng đến chu kỳ kinh nguyệt trong thời kỳ mãn kinh?

Để hiểu những gì xảy ra với chu kỳ kinh nguyệt ở phụ nữ trong giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh, các chuyên gia thường phân tích một chu kỳ kinh nguyệt xuất hiện do chịu sự tác động từ 4 dạng hormone chia thành 2 nhóm chính, bao gồm nhóm hormone buồng trứng: estrogen, progesterone (được sản xuất từ buồng trứng, có khả năng tác động lên tử cung nhằm chuẩn bị cho việc mang thai) và nhóm hormone tuyến yên bao gồm hormone kích thích nang trứng (FSH) và hormone tạo hoàng thể (LH) thường có tác động lên buồng trứng để phát triển các nang trứng.

Chu kỳ kinh nguyệt đều đặn định kỳ ở phụ nữ thường được xem như một cam kết nhằm đảm bảo khả năng mang thai ở phụ nữ. Mỗi chu kỳ này thường sẽ kéo dài khoảng 1 tháng (xấp xỉ 28 ngày). Tuy nhiên nhiều phụ nữ có thể kết thúc sớm kỳ kinh nguyệt cuối cùng vào thời điểm trước năm 40 tuổi, thường gọi là hiện tượng mãn kinh sớm. 
Chu kỳ kinh nguyệt thường chịu tác động từ 4 hormone chính: estrogen, progesterone, LH và FSH
(Credit: Precision Nutrition)

Một nang trứng phát triển trong buồng trứng thường được kích thích bởi FSH. Khi trứng này trưởng thành sẽ bắt đầu tiết ra lượng estrogen cho cơ thể, đồng thời kích thích lớp niêm mạc tử cung (endometrium) nhằm chuẩn bị cho quá trình trứng thụ tinh thông qua việc làm dày tử cung và nội mạc tử cung. Khi nồng độ estrogen tăng lên sẽ ức chế sự việc điều tiết FSH, ngăn không cho trứng phát triển thêm trong chu kỳ đó.

Sự rụng trứng thường xảy ra ở giữa chu kỳ, khi estrogen gia tăng, kéo theo sự gia tăng LH, làm cho nang trứng vỡ ra, giải phóng trứng vào ống dẫn trứng. Các nang vỡ ra lúc này được gọi là hoàng thể. Hoàng thể sẽ tiết ra progesterone, giúp chuẩn bị nội mạc tử cung cho việc trứng thụ tinh.

Nếu trứng được thụ tinh, estrogen và progesterone tiếp tục được giải phóng nhằm duy trì hoàng thể, phôi thai sẽ được cấy ghép vào nội mạc tử cung. Nếu trứng không thụ tinh, hoàng thể sẽ ngừng sản xuất progesterone; nồng độ estrogen và progesterone bắt đầu giảm. Đến ngưỡng thấp, việc giảm sút nồng độ các hormone này làm cho nội mạc tử cung bị loại bỏ khỏi cơ thể cùng với sự xuất huyết máu kinh nguyệt bắt đầu, tuyến yên bị ức chế. Chu kỳ này lại bắt đầu quay trở lại giai đoạn đầu, lặp đi lặp lại cho đến khi thời kỳ mãn kinh xuất hiện. 

Rối loạn kinh nguyệt là một trong những nguyên nhân khiến phụ nữ giảm khả năng sinh sản, đặc biệt ở độ tuổi U40, khi mãn kinh bắt đầu
(Credit: SlidePlayer)

Trong thời kỳ tiền mãn kinh, trứng trở nên ít nhạy hơn với FSH và vì vậy có thể không phát triển. Nếu trứng không phát triển đúng cách, estrogen sẽ được tiết ra ít hơn và mức độ có thể không đủ cao để làm tăng nồng độ LH lên mức cần thiết cho sự rụng trứng. Đây được gọi là chu kỳ không giải phóng (chu kỳ không có trứng), vì khi nang trứng không vỡ sẽ không có hoàng thể để tiết ra progesterone.

Chính nồng độ estrogen và progesterone thấp thời kỳ này chính là lí do khiến chu kỳ kinh nguyệt ở phụ nữ xảy ra không đều đặn, đôi khi còn xuất huyết nặng. 

Tuy gây ảnh hưởng nặng nề đến khả năng sinh sản ở phụ nữ, các chuyên gia tin rằng, các giải pháp estrogen hiện nay hoàn toàn có thể giúp cải thiện chu kỳ kinh nguyệt, giúp chu kỳ thêm ổn định và kích thích xuất huyết trở lại ở phụ nữ đã mất kỳ kinh trong thời gian ngắn. Trong đó, sử dụng phytoestrogen là một giải pháp hoàn hảo, không chỉ giúp giảm đáng kể các hiện tượng bốc hoả, đổ mồ hôi đêm, khô âm đạo… mà còn giúp tác động lên chu kỳ kinh nguyệt hiệu quả.

Phytoestrogen và khả năng tác động đến chu kỳ kinh nguyệt

Sau loạt nghiên cứu chứng mình rằng, phytoestrogen là giải pháp lý tưởng thay thế cho liệu pháp hormone HRT trong việc điều trị các triệu chứng tiền mãn kinh, mãn kinh. Đi sâu hơn, các chuyên gia còn cho thấy, chế độ ăn uống giàu phytoestrogen hay việc bổ sung phytoestrogen bằng đường uống còn giúp bảo vệ cơ thể khỏi nguy cơ ung thư vú, ung thư nội mạc tử cung , tác động nhiều đến sức khoẻ sinh sản ở nữ giới trong tương lai, đồng thời kéo dài và ổn định lại chu kỳ kinh nguyệt.

Source: Whitten PL, Naftolin F. Reproductive actions of phytoestrogens. Ballieres Clin Endocrinol Metab 1998;12:667–90. [PubMed]



Khi một nghiên cứu được tiến hành (Cassidy và cộng sự) trên 6 phụ nữ tiền mãn kinh, các chuyên gia nhận ra rằng, một chế độ dinh dưỡng bổ sung 60 mg protein đậu nành mỗi ngày (phytoestrogen) (tương đương khoảng 25 mg daidzein và 20 mg genistein/ngày) có khả năng kéo dài chu kỳ kinh nguyệt từ 1-5 ngày và kéo dài giai đoạn nang trứng của chu kỳ kinh nguyệt 2,5 ± 1,6 ngày.

Source: Cassidy A, Bingham S, Setchell KDR. Biological effects of a diet of soy protein rich in isoflavones on the menstrual cycle of postmenopausal women. Am J Clin Nutr 1994;60:333–40. [PubMed]


Hiệu quả của việc sử dụng phytoestrogen đậu nành trong 1 tháng ở 10 phụ nữ tiền mãn kinh làm giảm nồng độ LH & FSH

Việc chu kỳ kinh nguyệt được kéo dài theo khoảng khung thời gian trên được đánh giá là đáng kể khi so sánh với chu kỳ thông thường ở cùng một phụ nữ áp dụng chế độ dinh dưỡng không chứa phytoestrogen.

Bằng cách bổ sung phytoestrogen, các chuyên gia cho rằng đây cũng là phương pháp giúp giảm đáng kể nồng độ hormone LH (hormone tạo hoàng thể) trong huyết tương và nồng độ hormone kích thích nang trứng FSH giữa chu kỳ kinh nguyệt, đồng thời tăng cao nồng độ oestradiol (estrogen) trong huyết tương cũng như giảm nồng độ cholesterol trong giai đoạn nang trứng, nhờ đó, ở phụ nữ tiền mãn kinh sử dụng phytoestrogens thường đạt được lợi ích chống hiện tượng cao huyết áp hiệu quả.

Source: Baird DD, Umbach DM, Lansdell L, et al. Dietary intervention study to assess estrogenicity of dietary soy among postmenopausal women. J Clin Endocrinol Metab 1995;80:1685–90. [PubMed]

Bên cạnh đó, một chế độ ăn uống giàu phytoestrogen cũng mang đến nhiều thay đổi liên quan đến estrogen ở tế bào âm đạo dù không làm thay đổi nồng độ hormone LH hay FSH (Duncan và cộng sự). Theo các nghiên cứu chỉ ra rằng, những phụ nữ tiền mãn kinh, mãn kinh nếu được bổ sung phytoestrogen hàm lượng cao (2.00 mg/kg/ngày) đã giảm đáng kể nồng độ estradiol và oestron trong huyết thanh mặc dù không gây ra các ảnh hưởng đáng kể đến sinh thiết âm đạo hay sinh thiết nội mạc tử cung (một dạng xét nghiệm dùng kim để lấy đi một mẫu nhỏ lớp màng lót bên trong tử cung, sau đó quan sát dưới kính hiển vi để tìm kiếm các tế bào bất thường). Một nghiên cứu khác (Wilcox và cộng sự) lại cho thấy rằng việc bổ sung chế độ ăn uống giàu phytoestrogens có thể giúp kích thích tăng trưởng tế bào âm đạo.

Source: 

Duncan AM, Underhill KEW, Xu X, et al. Modest hormonal effects of soy isoflavones in postmenopausal women. J Clin Endocrinol Metab 1999;84:3479–84. [PubMed]

Wilcox G, Wahlqvist ML, Burger HG, et al. Oestrogenic effects of plant foods in postmenopausal women. BMJ 1990;301:905–6. [PMC free article] [PubMed]

Như vậy, sử dụng phytoestrogen không chỉ giúp cải thiện đáng kể các triệu chứng mãn kinh phổ biến như bốc hoả, đổ mồ hôi đêm, loãng xương… giải pháp này còn hỗ trợ ổn định đáng kể chu kỳ kinh nguyệt ở phụ nữ, đặc biệt là giai đoạn tiền mãn kinh, giúp phục hồi khả năng sinh sản thông qua việc kích thích phụ hồi chu kỳ kinh nguyệt tự nhiên.

Post a Comment

0 Comments